Sağlık Profesyonellerinin TBMM’deki Temsili : Üç Genel Seçim Dönemi Üzerine Betimsel Bir Değerlendirme
Anahtar Kelimeler:
Healthcare Professionals, Professional Representation, GNAT, Representational Power, Health PoliciesÖzet
Sağlık çalışanlarının yasama süreçlerinde temsil edilmesi, sağlık politikalarının daha gerçekçi, uygulanabilir ve toplum ihtiyaçlarına duyarlı şekilde oluşturulması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, sağlık çalışanlarının Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki temsiliyet düzeyini 26., 27. ve 28. dönem milletvekili seçimleri üzerinden incelemektir. Araştırma, Yüksek Seçim Kurulu tarafından yayımlanan kesin aday listeleri (n=9142) ve seçilen milletvekilleri (n=1750) temel alınarak yürütülmüştür. 26. dönemde 2200 adaydan %7,09’u, 27. dönemde 2998 adaydan %6,60’I ve 28. dönemde 3944 adaydan %5,96’sı sağlık çalışanıdır. Seçilen sağlık kökenli milletvekillerinin çoğunluğunu her üç dönemde de doktorlar oluşturmuştur. 28. dönemde ise hemşire, psikolog, fizyoterapist, diyetisyen ve ebe gibi farklı sağlık profesyonellerinde de temsil sağlanmıştır. Dönemler karşılaştırıldığında, sağlık çalışanı aday sayısının %51,28 oranında arttığı, ancak seçilen sağlık çalışanı sayısının %15,25 oranında azaldığı belirlenmiştir. Bu durum, adaylık eğiliminin artmasına karşın meclisteki temsiliyetin azaldığını ortaya koymaktadır.
Referanslar
Akdağ, R. (2008), Progress Report 2008 Health Transformation Programme, Ministry of Health, Ankara.
Akdur, R. (1998). Türkiye’de sağlık politika ve hizmetleri. Yeni Türkiye, 4(23-24), 1984-1995.
Bertelli, A. M., & Dolan, R. M. (2009). The demand and supply of parliamentary policy advocacy: Evidence from UK health policy, 1997–2005. Government and Opposition, 44(3), 219-242.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2020). Sağlık hizmet kalitesi ve mali sürdürülebilirlik özel ihtisas komisyonu raporu. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2020/04/SaglikHizmetKalitesi_ve_MaliSurdurulebilirlikOzelIhtisasKomisyonuRaporu.pdf
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2023). On ikinci kalkınma planı (2024–2028). https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_11122023.pdf
Dianda, I., Ouédraogo, I., Ouedraogo, A., & Goumbri, J. D. D. (n.d.). Do Women’s Parliamentary Representation Increase Government Health Spending in Sub-Saharan Africa? https://doi.org/10.7176/jesd/11-18-09
Dower, C., Moore, J., & Langelier, M. (2013). It Is Time To Restructure Health Professions Scope-Of-Practice Regulations To Remove Barriers To Care. Health Affairs, 32(11), 1971–1976.
Eke, E., Demi̇r, M., Çam, S., & Erdem, R. (2022). New Generation Health Reforms Needed in the Turkish Health System. Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı Dergisi, 6(1), 20–37.
Evans, C. L., Maine, D., McCloskey, L., Feeley, F. G., & Sanghvi, H. (2009). Where there is no obstetrician–increasing capacity for emergency obstetric care in rural India: an evaluation of a pilot program to train general doctors. International Journal of Gynecology & Obstetrics, 107(3), 277-282.
Fountaine, A., M. E. Shepherd, and D. Skinner. 2024. “Physicians in Congress: Professional Backgrounds and Legislative Effectiveness.” Legislative Studies Quarterly. Forthcoming. https://doi.org/10.1111/lsq.12482.
Gürsoy, K. (2015). An Overview of Turkish Healthcare System after Health Transformation Program: Main Successes, Performance Assessment, Further Challenges, and Policy Options. 7, 83–112.
Hergüner, H.S.(2020). Türkiye Cumhuriyetinde çok partili hayata geçtikten sonra seçimlere giren partilerin sağlık politikalarının karşılaştırılması / Comparison of health policies of parties entering elections after multi-party life in the Republic of Turkey. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
International Council of Nurses. (2020). Ageing ICNM report. https://www.icn.ch/sites/default/files/inline-files/Ageing_icnm_report_december_9_2020.pdf
OECD Sağlık Sistemi İncelemeleri, Türkiye. https://ekutuphane.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/OECDKITAP.pdf
OECD. (2023). Health spending indicators. OECD Data. https://www.oecd.org/en/data/indicators/health-spending.html
Okafor, N., & Odenigbo, O. (2016). Active Participation of Health Professional in Politics and Policy Making: A Veritable Tool in Effective Healthcare Delivery in Africa – A Review. Imperial Journal of Interdisciplinary Research, 2(3).
Oryza, M. M., & Fahadayna, A. C. (2024). Assessing the Political Impact of Women’s Political Representation on Women’s Health in Indonesia, 2009-2023. Muwazah: Jurnal Kajian Gender, 16(2), 175–201. https://doi.org/10.28918/muwazah.v16i2.8914
Ottawa Charter for Health Promotion. https://www.afro.who.int/sites/default/files/2017-06/hpr%20ottawa_charter, Geneva, 1986
Pilny, A., & Roesel, F. (2020). Are doctors better health ministers?. American Journal of Health Economics, 6(4), 498-532.
Resmî Gazete. (2024). Kanun ve yönetmelikler arşivi. https://www.resmigazete.gov.tr/
Ryu, C. U., & Lee, J. H. (2015). A Study on Ex-Health Professional National Assembly Members` Influences on Health Care Policy Making in the National Assembly. 25(4), 307–322.
Sağlık Bakanlığı. (2020). Mevzuat arşivi. https://yhgm.saglik.gov.tr/TR-11280/mevzuat.html
Sriram, V., Brophy, S. A., Sharma, K., Elias, M. A., & Mishra, A. (2023). Associations, unions and everything in between: contextualising the role of representative health worker organisations in policy. BMJ Global Health, 8. https://doi.org/10.1136/bmjgh-2023-012661
T.C. Sağlık Bakanlığı. (2022). Sağlık istatistik yıllığı 2022. https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/48054/0/siy202205042024pdf.pdf
Tatar M., Şahin İ., Büyükkayıkçı H., (2003), Sağlık Hizmetlerinde Öncelik Belirleme: teori ve SSK Hastaneleri Yöneticilerinin Görüşleri. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, Cilt:6, sayı:1, 3-21
Top, M. (2006). Mehmet TOP Sağlık Hizmetlerinde Önceliklerin Belirlenmesi: Türkiye’de Öncelik Belirleme Sürecinde Rol Alan Tarafların Görüşleri ve Sağlık Politikalarına İlişkin Değerlendirmeleri. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 9(1), 93-123.
Toure, K., Cuevas, G., Hinton, R., Imbago, D., Karlsson, U., Rocco, C., Sangiorgio, M., Nsubuga, D., Chungong, M., Fogstad, H., & Bustreo, F. (2021). Parliaments lead the change for women’s, children’s and adolescents’ health: what have we learnt? BMJ Global Health, 6(2). https://doi.org/10.1136/BMJGH-2020-003615
Türkiye Büyük Millet Meclisi. (2017). Anayasa değişikliği (Kanun No. 6771). https://www5.tbmm.gov.tr/kanunlar/k6771.html
Türkiye Büyük Millet Meclisi. (2024). Kanun teklifleri arşivi. https://www.tbmm.gov.tr/yasama/kanun-teklifleri
Türkiye Büyük Millet Meclisi. (2024). Milletvekili listesi. https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/liste
Türkiye Cumhuriyeti. (1982). Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (Kanun No. 2709). Mevzuat Bilgi Sistemi. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2709
Türkiye Cumhuriyeti. (1987). Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu (Kanun No. 3359). Mevzuat Bilgi Sistemi. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3359
Wells, J. S. G., & Cunningham, J. (2017). Political and Policy Influences on Health Care : Are nurses political and do they need to be? (pp. 185–199).
Wikipedia. (n.d.). Health in Turkey. In Wikipedia. Retrieved July 30, 2025, from https://tr.wikipedia.org/
World Health Organization. (1998). Health promotion evaluation: Recommendations to policymakers. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/64546/WHO_HPR_HEP_98.1.pdf
World Health Organization. (2009). Health policy. Retrieved November 2013 from http://www.who.int/topics/health_policy/en/
World Health Organization. (2020). COVID-19 strategic preparedness and response plan. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/331673/9789240003293-eng.pdf
Yau, A., Lentskevich, M., Yau, I., Taritsa, I. C., Ahmed, K. S., Marlowe, T., & Gosain, A. K. (2024). A Fifty-Year Review of Congressional Membership by Healthcare Professionals: Is Surgical Representation Adequate for Informed Legislation? Plastic and Reconstructive Surgery. https://doi.org/10.1097/prs.0000000000011285
Yüksek Seçim Kurulu. (2024). Seçim arşivi. https://www.ysk.gov.tr/tr/secim-arsivi/2612
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Nurperihan Tosun
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
