Genç İşsizliği ve Sosyal Politika Müdahaleleri: Türkiye Kapsamında Durum Analizi
Anahtar Kelimeler:
Dezavantajlı gruplar, Genç İşgücü, Genç İşsizliği, Genç İşgücünün Potansiyeli, Beşerî Sermaye,Özet
İşsizlik, insan hayatını pek çok açıdan zor durumda bırakan bir sorundur. Ülkelerin ekonomik, sosyal, siyasi yapıları birbirinden farklı olsa da tek ortak noktaları var ki genç işsizliği, yetişkin işsizliğinden fazladır. Bu durumda işsizlik bireylerin çözmesi gereken bir sorun olmak yerine ülkelerin çözmesi gereken bir sorun olmaktadır. Gençlerin ekonomik, sosyal hayatını bütüncül yapıda etkileyen genç işsizliği, sosyal politika müdahalelerini gerektirmektedir. Ekonomik ve sosyal hayatın sürdürülebilirliği etkin sosyal politika müdahaleleri ile mümkündür. Türkiye’de Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, genç işsizliği (%16,3), yetişkin işsizliğinden (%8,7) fazladır.
Bu çalışmada genç işsizliği, genç işsizliğinin bireysel ve toplumsal etkileri ve gençleri hedef alan sosyal politika müdahaleleri üzerinde kuramsal bir tartışma zemini oluşturmak amacıyla belge analizi yöntemi benimsenmiştir. Türkiye’de yayınlanmış akademik metinler, raporlar, resmî belgeler analiz edilmiştir. Belgeler, genç işsizliğinin durumunu ortaya koymak ve genç işsizlerin, öncelikle bireysel ve sonrasında toplumsal faydayı artıracak şekilde beşerî sermaye kaynağı olarak değerlendirilmesi gerektiği amacı doğrultusunda analiz edilmiştir. Belgelerin seçimi, genç işsizliğine yönelik politika araçlarını ve kuramsal yaklaşımları temsil etme kapasitesine göre yapılmıştır. Analiz sürecinde, metinlerde konu ile ilgili belirgin kavramlar ve müdahale biçimleri ön plana çıkartılmıştır. Sonuç olarak Türkiye’de genç işsizliği sorununun çözümüne yönelik bireysel yapabilirliği artırmaya yönelik politikalar ile genç nüfusu istihdam edebilecek istihdam planlarının gerekliliği önemli olmaktadır. Genç işsizlik oranının azaltılmasında eğitim ve istihdam politikaları belirgin müdahale yöntemleri olarak öne çıkmaktadır.
Referanslar
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Stratejik Planı (2024). 2024-2028 Stratejik Planı stratejik-plan-2024.pdf
Altınsoy, H. (2020). Türkiye’de genç işsizliğinin boyutları ve çözümüne ilişkin öneriler. Çalışma ilişkileri dergisi, 11(1), 69-89.
Arpat, B. (2018). Türkiye’de Genç İşsizlikle Mücadelede Meslek Yüksekokullarında Uygulanan İşbaşı Eğitimlerinin Rolü ve Önemi: Honaz Meslek Yüksekokulu Örneği. Çalışma ve Toplum, 4 (59), 2193-2228.
Baş, M., Kahveci, M. (2024). Türkiye’de Çalışma Hayatında Kadın ve Genç İstihdamı: 1993-2023 Yılları Arası Tarihsel Bir Analiz, 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 13(39). 507- 523
Baybora, D. (2010). Çalışma Yaşamında Yaş Ayrımcılığı ve Amerika Birleşik Devletleri’nde Yaş Ayrımcılığı Düzenlemesi Üzerine, Çalışma ve Toplum, (1), 33-58.
Bertozzi, R. (2015). Youth policies and youth participation: from beneficiaries to actors. Italian Journal of Sociology of Education, 7(1), 118-147.
Bostancı, F. C., Çolak, K. & Koç, S. (2024), Causalıty Relatıonshıp Between Youth Unemployment And Neet Rates By Gender: Baltıc Versus Medıterranean, Scientific Journal of Finance and Financial Law Studies, 4 (2), 129-147.
Denstad, F. Y. (2004). Ulusal Gençlik Politikaları Kılavuzu, İstanbul Bilgi Üniversitesi Şebeke Gençlerin Katılımı Projesi Kitapları – No: 1, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları 455, Birinci Baskı Ocak Çev. Hale Akay. 96dcd6cd-6eee-4a43-a6ca-bd0407148528
Emirgil, B. F. (2019). Aile ve Çalışma Hayatında Özel Gruplara (Dezavantajlı) Yönelik Sosyal Politikalar, A. Tokol ve Y. Alper (Ed). Sosyal Politika, İçinde, 10. Basım, 324-415. Dora Basın yayın Dağıtım
Erdayı, A. U. (2009). Dünyada Genç İşsizliği Sorununun Çözümüne Yönelik Ulusal Politikalar ve Türkiye, Çalışma ve Toplum, 3, 133-162.
Etci, H., Çelik Gönültaş, M., Özen, S. (2021). İŞKUR’a Başvuran Farklı Kuşaklardaki İşsizlerin Kaygı Düzeylerinin Belirlenmesi: Ankara- Muğla İlleri Örneği. Çalışma ve Toplum, 3(70), 1963-2028. https://doi.org/10.54752/ct.1155173
Dereli, B. E. (2022). SPECIFIC HUMAN CAPITAL INTENSITY IN TURKISH MANUFACTURING FIRMS: THE ROLE OF FOREIGN OWNERSHIP. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 59(659), 205-219.
Erol, S.I. (2013). Erol, S. I. (2013). Gençlere yönelik aktif istihdam politikaları: Japonya, Kore, Çin ve Türkiye örnekleri. TÜHİS İş Hukuku ve İktisat Dergisi, 24(6), 15-43.
Gençlik ve Spor Bakanlığı, (2025). T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı
Grigorovica, E., Slavinska, A., Ratinika,- Jansone, N., Bahs, G. (2022). Aspect of Human Capital Management of Healthcare Workforce in the Context of Lifelong Learning: A rapid review, SOCIETY.INTEGRATION. EDUCATION. Proceedings of the International Scientific Conference. May 27th-28th, Vol (1), https://doi.org/10.17770/sie2022vol1.6865
Gücenmez, T. (2022). Bauman’nın Özgürlük ve Belirsizlik Anlayışında İşsizlik ve Covid 19 Pandemisi Etkisi. Habitus Toplumbilim Dergisi, 3(3), 207-232.
İslamoğlu, E., Alp, E. (2019). Türkiye’de Okuldan İşe Geçiş: TÜİK’in Gençlerin İşgücü Piyasasına Geçişi Araştırma Sonuçları Üzerine Bir Değerlendirme. Sosyal Güvenlik Dergisi (Journal of Social Security). 9(1).103-121
Jiboku, J. O., Akpan, W. (2018). Sustaining Global Skills Inequality? Skills Development and Skills Protectionism in the Nigerian Multinational Corporate Sector. Africa Development / Afrique et Développement, 43(2), 129–148. https://www.jstor.org/stable/26641002
Kalkınma Planı (2024). https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_11122023.pdf
Khoso, F. H., Baseer, A., ul Haq, M. I., Hassan, S., Afzal, I. (2025). Analysis of Labor Policies and Their Impact on Employment and Economic Growth. Review Journal of Social Psychology & Social Works, 3(2), 374-381.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, (2025). T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Lehimler, M. (2025). Gençlerde İstihdam Beklentileri Araştırma Raporu, 1 Eylül 2024 – 10 Nisan 2025, Araştırmayı Yürüten: Sürdürülebilir Kalkınma ve Kent Araştırmaları Derneği (SÜRKAD), İstanbul, Araştırmalar – SÜRKAD / Sürdürülebilir Kalkınma ve Kent Araştırmaları Derneği
Monti, L., Cioffi, C., Ghazi, H. Z., Lutringer, C. (2025). Mapping youth policies across 32 countries: Legal frameworks and strategies for education, employment, and well being (Rapor No. AHCD Working Paper n.01/25). https://www.graduateinstitute.ch/democracy
Öktem Özgür, A., (2025) “ILO’nun İnsana Yakışır İş Hedefinin 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi Bağlamında Değerlendirilmesi”, Çalışma ve Toplum, 1(85), 155-194.
OECD (2024) Yaş grubuna göre işsizlik oranı, Yaş gruplarına göre işsizlik oranı | OECD 04.09.2025 tarihinde erişildi.
Opombo, H.M. and Diawara, F. (2024) Rural Economy Transformation and Education Policy in Sub-Saharan African. Open Access Library Journal, 11: e10947. https://doi.org/10.4236/oalib.1110947
Özaydın, M. M. (2013). Genç İşsizlikle Mücadelede Aktif İşgücü Piyasası Politikalarının Rolü ve Önemi. Journal of Youth Research, 120. 1(2), 120-145.
Ranatunga, R. V. S. P. K., Priyanath, H.M.S. (2025). A Systematic Literature Review on Youth Empowerment and its Determinants, International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 15 (8), 1728-1747.
Sağlık Bakanlığı, (2025). T.C. Sağlık Bakanlığı
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Stratejik Planı, (2025). Stratejik Plan 2024-2028. Plan, Program, Raporlar ve Yayınlar | T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
Sarıipek, D. (2017). Liberalizm ve Sosyal Politika, D. B. Sarıipek ve A.G. Taşdemir (Ed). İdeoloji ve Sosyal Politika, İçinde 1. Basım, 13- 36, Umuttepe yayınları.
Serdar, A. B. (2019). Sosyal Politika Kavramı, Tarihsel Gelişimi ve Türkiye’de Sosyal Politika, A. Tokol ve Y. Alper (Ed). Sosyal Politika, İçinde, 10. Basım, 1-70. Dora Basın yayın Dağıtım
Şahin, M., Boduroğlu, G. (2025). Ne Eğitimde Ne İstihdamda Olan Gençlerin (NEET) Yaşam Deneyimleri: Zorluklar Gereksinimler ve Beklentiler, Gençlik Araştırmaları Dergisi, 13(35), 54-68.
UÇÖ, (2024). Global Employment Trends for Youth 2024 Decent work, brighter futures, 20th anniversary edition, International Labour Office Geneva.
Tarım ve Orman Bakanlığı, (2025). T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
Taylor, T. (2007). Recommendations for Further Reading. The Journal of Economic Perspectives, 34 (1)., 240-247. https://www.jstor.org/stable/2687353
TÜİK Uluslararası Seçilmiş Göstergeler (2024). Uluslararası Seçilmiş Göstergeler 03.09.2025 tarihinde erişildi.
TÜİK Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları (2024). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2024 53783 04.09.2025 tarihinde erişildi.
TÜİK İşgücü İstatistikleri (2024). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Isgucu-Istatistikleri-2024-54059 , 04-09-2025 tarihinde erişildi.
TÜİK İstatistiklerle Gençlik (2024). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2024-54077, 04.09.2024 tarihinde erişildi.
Tolgay, C., Çakır, Ö. (2022). Ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin genç işsizliğine yönelik algıları üzerine bir araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24 (4), 1680-1707.
Türkiye İş Kurumu İŞKUR (2025a). 10.10. 2025 tarihinde erişildi. Türkiye İş Kurumu - Ana Sayfa
Türkiye İş Kurumu İŞKUR (2025b).10.10.2025 tarihinde erişildi. İŞKUR Gençlik Programı - Türkiye İş Kurumu (İŞKUR)
Yurttagüler, L. (2016). The Impact of Youth Policies in Turkey. Istanbul Bilgi University, Working Paper No. 10 – May. ISSN 2283-5792).
Yeşilkaya, F. (2024). İşgücü piyasası programları ve istihdam: Seçili ülkeler kapsamında bir araştırma. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 495-524.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Ruhal Samanlı
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
