Dijital Nostalji ve Popüler Hafıza: TRT Arşiv Instagram İçeriklerinin İncelenmesi
Anahtar Kelimeler:
Dijital Nostalji, Popüler Hafıza, Instagram, TRT, Yeni MedyaÖzet
Bu çalışma, dijital nostalji ve popüler hafıza kavramlarını TRT Arşiv Instagram hesabında paylaşılan içerikler üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel sorunsalı, TRT Arşiv Instagram hesabında paylaşılan içeriklerin, platformun görsel ve etkileşimli olanaklarından yararlanarak nostalji duygusunu nasıl ürettiği ve bu üretimin popüler hafızayı hangi anlatı stratejileri ile yeniden oluşturduğudur. Çalışmada Instagram gibi dijital mecralarda nostalji temalı arşiv içeriklerinin tarih dönemini, günümüze nasıl aktardığı ve popüler hafızayı hangi anlatı stratejileri ile yeniden kurduğunun değerlendirilmesi hedeflenmektedir. TRT arşiv Instagram hesabının paylaşımlarının görsel ve etkileşimli imkânlarını kullanarak nostalji duygusunu nasıl ürettiği ve kullanıcı etkileşimleri üzerinden hangi temalar ile popüler hafızanın inşasına katkı sağladığının nitel içerik analizi ile ortaya konması hedeflenmiştir. Araştırmada nostalji olgusu tarihsel, psikolojik ve sosyokültürel yönleriyle ele alınmış; nostaljinin tıbbi bir tanıdan kültürel bir fenomene dönüşüm süreci açıklanmıştır. Yöntem olarak nitel içerik analizi tercih edilmiş, TRT Arşiv Instagram hesabında yer alan gönderiler, görseller ve kullanıcı yorumları analiz edilmiştir. Bulgular, hesabın geçmişe ait görsel ve kültürel unsurları yeniden dolaşıma sokarak kolektif hafızanın inşasına katkı sunduğunu göstermektedir. Paylaşımlar; arşiv görüntüleri, toplumsal olaylar, tanınmış kişiler ve kültürel referanslar aracılığıyla nostaljik anlatıyı güçlendirmektedir. Çalışma sonucunda, TRT Arşiv Instagram hesabının dijital mecranın görsel ve etkileşimli imkânlarını kullanarak nostalji duygusunu canlı tuttuğu ve geçmişe yönelik ortak bir dijital hafızanın oluşumuna aracılık ettiği belirlenmiştir. Platform, geçmiş kimliklerin hatırlanmasını ve kültürel sürekliliğin sağlanmasını destekleyen bir işlev üstlenmektedir. Bu yönüyle, dijital medya ortamlarının bireylerin hafıza ve duygularıyla kurduğu ilişkide ne denli etkili olduğu bir kez daha ortaya konmuştur. TRT Arşiv, nostaljiyi sadece bir duygu değil, aynı zamanda dijital çağda kültürel belleği taşıyan bir araç olarak sunmaktadır.
Referanslar
Baker, M., S., Kennedy, F., P. (1994), “Death By Nostalgia: A Diagnosis of Context-Specific Cases”, Advances in Consumer Research, 21,169-174.
Batcho, K. I. (1998), “Personal Nostalgia, World View, Memory, and Emotionality”, Perceptual and Motor Skills, 87, 411-432.
Batı, U. (2017). “Tüketim Kültüründe Yeni Bir Akım: Endüstrileşen Nostalji ve Pastiş Kültürü”. http://docplayer.biz.tr/1534223-Tuketim kulturunde-yeni-bir-akim-endustrilesen-nostalji-ve-pastis-kulturu.html. Erişim Tarihi: 16.06.2025.
Bauman, Z. (2018). Retrotopya. İstanbul: Sel Yayınları.
Birekul, M. (2014). “Bir Kentleşme Refleksi Olarak Nostalji Kafeler”, V. Uluslararası Hisarlı Ahmet Sempozyumu, Kütahya Güzel Sanatlar Derneği, 273-278.
Boym, S. (2009). Nostaljinin Geleceği, Çev: Ferit Burak Aydar, İstanbul: Metis Yayınları.
Çiftçi, E. Z. (2021). 50 Yaş ve Üstü Yerli Turistlerin Seyahat Motivasyonu ve Seyahat Karakteristiği. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(2), 305-326.
Dağdaş, G. (2013). İşletmelerde Retro Pazarlama Uygulamalarının Müşteri Bağlılığına Etkileri Üzerine Bir Araştırma, (Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi). Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Davis, F. (1979), Yearning for Yesterday: A Sociology of Nostalgia, New York: The Free Press.
Demir, F. O. (2008). “Pazarlamanın Nostaljik Oyunu: Retro Markalama”, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, Sayı: 33, 43-54.
Divard, R., & Robert-Demontrond, P. (1997). La nostalgie: un thème récent dans la recherche marketing. Recherche et Applications en Marketing (French Edition), 12(4), 41-62.
Gökaliler, E. ve Arslan Z. (2015), “Geçmişle Bağ Kuran Bir Pazarlama Yaklaşımı: Retro Pazarlama Perspektifinden Tüketicilerin Marka Bir Araştırma”, Global Media Journal TR Edition, Sayı:6, 240-260.
Kalinina, E. & Menke, M. (2016). Negotiating the past in hyperconnected memory cultures: Post-Soviet nostalgia and national identity in Russian online communities. International Journal of Media & Cultural Politics, 12(1), 59-74.
Kandemir, S. (2022). Kültürel bellek aktarıcısı olarak Instagram: TRT arşiv örneği. TRT Akademi, 7(14), 82-103.
Kappes, M. & Menke, M. (2024). Media Studies and Nostalgia. In T. Becker & D. Trigg (Eds.), The Routledge Handbook of Nostalgia (pp. 121-131). Routledge.
Kessous A., Roux E. (2010), “Brands Considered as Nostalgic; Consequences on Attitudes and Consumer-brand Relationships”, Recherce et Applications en Marketing, 25/3, 32.
Korkmaz, S. ve Eser Z. & Öztürk, S. A. (2009). Pazarlama: Kavramlar- İlkeler- Kararlar, Ankara: Siyasal Kitabevi.
Natali, M. P. (2004). History and the Politics of Nostalgia. Iowa Journal of Cultural Studies, 5(1), 10-25.
Niemeyer, K. & Keightley, E. (2020). The commodification of time and memory: Online communities and the dynamics of commercially produced nostalgia. New Media & Society, 22(9), 1639-1662.
Pınarbaşı, F. ve Türkyılmaz C. A. (2017). “Retro Marka Deneyiminin Yeniden Satın Alma Niyeti ve Marka Bağlılığı Yaratmadaki Rolü”, İşletme & Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(2), 13-25.
Rothkrug, L. (1984, August). Johnson et al.(eds.)," Making Histories. Studies in History-Writing and Politics"(Book Review). In Canadian Journal of History/Annales Canadiennes d'Histoire (Vol. 19, No. 2, p. 264). Journal of History Co..
Satır, M. E. (2021). Yeni medya ve nostalji: TRT Arşiv üzerine bir değerlendirme. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 13(24), 116-129.
Sierra, J. J., McQuitty, S. (2007), “Attitudes and Emotions as Determinants of Nostalgia Purchases: An Application of Social Identity Theory”, Journal of Marketing Theory and Practice, 15/2, 99-112.
Stern, B. (1992), “Nostalgia in Advertising Text: Romancing the Past” Advances in Consumer Research, 19, 388-389.
Tansel, B., & Kaya, S. (2019). Instagram’da Zamana Yolculuk: Nostalji Algısının Yeniden Üretilmesi ve Tbt’nin Kullanım Pratikleri Üzerine. Etkileşim, (4), 236-253.
Taşkaya, M. (2013). “Reklamda Nostaljik Unsurlar: Kimlik Vaadi ve Anlamın Tüketimi”, Felsefe ve Toplumsal Bilimlerde Diyaloglar, 1-37.
Türk Dil Kurumu Sözlükleri (TDK), (2025). https://sozluk.gov.tr/. Erişim Tarihi: 11.10.2025.
Wilson, L. J. (2005), Nostalgia: a Conceptual History, USA: Bucknell University Press.
Wulf, T., Bowman, N. D., Rieger, D., Velez, J. A., & Breuer, J. (2018). Video games as time machines: Video game nostalgia and the success of retro gaming. Media and Communication, (2), 60-68.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Hakan İrak
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
