Türkiye'de 2015-2020 Yılları Arasında Dijital Okur-yazarlık Üzerine Yapılmış Lisansüstü Tezlerin Sistematik İncelenmesi
Anahtar Kelimeler:
Okuryazarlık, lisansüstü tez, içerik analizi, doküman analizi.Özet
Bu araştırmada Türkiye’de 2015-2025 yılları arasında dijital okuryazarlık alanında yapılmış olan lisansüstü tezlerin sistematik olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma desenine göre yürütülmüş ve incelenen veriler doküman analizi ile elde edilmiştir. Araştırmanın kapsamını Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi veri tabanında kayıt altında bulunan 169 lisansüstü tez oluşturmaktadır. İncelemeye alınan tezlerin analizi içerik analizi kullanılarak yapılmıştır. Araştırma bulguları incelendiğinde, dijital okuryazarlık kavramı ile ilgili lisansüstü tez çalışmalarının ilk olarak 2015 yılında başladığı, 2016 yılında hiç çalışma yapılmadığı, en fazla çalışmanın 2024 yılında gerçekleştirildiği ve bu konuda en fazla çalışmanın yüksek lisans düzeyinde olduğu, en çok çalışmanın Gazi Üniversitesi bünyesinde yapıldığı, yapılan çalışmaların çoğunda örneklemin çeşitli kademelerde eğitim veren öğretmenlerden oluştuğu, ilgili çalışmaların büyük çoğunluğunda nicel araştırmaların tercih edildiği ve bu alanda yapılan tezlerin en çok Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı ile Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Ana Bili Dalı’nda yapılmış olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Referanslar
Açıkgöz, M. N., & Kılınç, E. (2023). Türkiye’de Dijital Okuryazarlık Üzerine Yapılmış Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi. Yönetim Bilişim Sistemleri İşletmelerde Dijital, 185.
Amiri, S. (2009). The effects of information and communication technology on at risk children of low economic status: Make It-Take It Case Study. International Journal of Education and Development Using ICT, 5(3), 141-147.
Baron, R. J. (2019). Digital literacy. The international encyclopedia of media literacy, 1-6.
Bayrakcı, S. (2022). Dijital okuryazarlık kavramlar, Modeller ve Ölçüm. 1. Baskı. Çizgi Kitabevi.
Deye, S. (2015). Öğrenciler ve eğitimciler arasında dijital okuryazarlığın teşvik edilmesi. Ulusal Eyalet Yasama Meclisleri Konferansı'nda. https://www.ncsl.org/Portals/1/Documents/educ/digLiteracy_final.pdf adresinden alınmıştır.
Duran, E., & Özen, N. E. (2018). Türkçe derslerinde dijital okuryazarlık. Türkiye Eğitim Dergisi, 3(2), 31-46.
Eshet, Y. (2004). Digital literacy: A conceptual framework for survival skills in the digital era. Journal of educational multimedia and hypermedia, 13(1), 93-106.
Gür, Z. B., & Duman, S. N. (2024). Dijital Okuryazarlık ile İlgili Tezlerin Sistematik Derlemesi. Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi, 8(1), 126-137. https://doi.org/10.32960/uead.1434912
Karabacak, Z. İ., & Sezgin, A. A. (2019). Türki̇ye’de di̇ji̇tal dönüşüm ve di̇ji̇tal okuryazarlik. Türk İdare Dergisi, 1(488), 319-343.
Kayahan Yüksel, D., & Baka, B. (2022). Thematic and Methodological Trends of Graduate Thesis in Comparative Education: A Content Analysis. Journal of Computer and Education Research, 10(20), 777-794. https://doi.org/10.18009/jcer.1174500
Kösem, S. Ş., & Şahin Taşkın, Ç. (2025) Türkiye’de Sınıf Eğitimi Alanında Dijital Okuryazarlık Üzerine Yapılan Bilimsel Çalışmaların İncelenmesi. Temel Eğitim, 7(29), 92-109.
MEB (Millî Eğitim Bakanlığı) (2018). Fen bilimleri dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 3, 4,5, 6, 7. ve 8. sınıflar). Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı
Ng, W. (2012). Can we teach digital natives digital literacy? Computers & education, 59(3), 1065-1078.
Özerbaş, M. A., & Kuralbayeva, A. (2018). Türkiye ve Kazakistan öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeylerinin değerlendirilmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 16-25.
Özkaya, Y., & Erat, V. (2022). Türkiye’de Dijital Okuryazarlık Çalışmaları: Literatüre Dayalı Nitel Bir Araştırma. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(Dijitalleşme), 240-256.
Öztürk, M. (2021). Dijital vatandaşlık araştırmalarının incelenmesi: Kavramsal ve yöntemsel eğilimler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 11(2), 385-393.
Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants part 2: Do they really think differently? On the horizon, 9(6), 1-6.
Salma, C., & Kahramanoğlu, R. (2024) Dijital Okuryazarlık ile İlgili Gerçekleştirilen Çalışmaların Analizi. Anadolu Türk Eğitim Dergisi, 6(2), 196-213.
Sönmez, V., & Alacapınar, F. G. (2014). Örneklendirilmiş bilimsel araştırma yöntemleri. Anı Yayıncılık.
Uyar, A. (2021). Meslek yüksekokulu öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeyleri. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 7(1), 198-211.
Uzun, Y., & Çelik, G. (2020). Akademisyenlerin okuryazarlık algısındaki değişimler. OPUS International Journal of Society Researches, 15(22), 1134-1156.
Yay, M. (2019). Dijital ebeveynlik. İstanbul: Yeşilay Yayınları.
Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Publishing.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 ZEHRA YILMAZER
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
